هیدروکورتیزون‌ (HYDROCORTISONE)

هیدروکورتیزون‌ برای‌ درمان‌ جایگزینی‌ هورمونی‌ در نارسایی‌ غده‌ فوق‌ کلیوی‌ استفاده‌ می‌شود. این‌ داروهمچنین‌ در درمان‌ علامتی‌  بیماریهای‌ التهابی‌ مانند بیماری‌ التهابی‌ روده‌ و هموروئید و نیز واکنش‌های‌ ازدیاد حساسیت‌ مانند شوک‌ آنافیلاکتیک‌ و در جهت‌ سرکوب‌ کردن‌ سیستم‌ ایمنی‌ استفاده‌ می‌شود.هیدروکورتیزون‌ در هیپرپلازی‌ مادرزادی‌ غده‌ فوق‌ کلیه‌، ادم‌ مغزی‌ و شوک‌ نیز موثراست‌. این‌ دارو همچنین‌ جهت‌ تشخیص‌ سندرم‌ کوشینگ‌ و افسردگی‌ اندوژن‌ به‌ کارمی‌رود.


Enema: 100 mg/60 ml

For Injection: 100 mg, 500 mg

Tablet: 10 mg


هیدروکورتیزون‌ سریعا  وبه‌ خوبی‌ از دستگاه‌ گوارش‌ جذب‌ می‌شود. شکل‌ تزریقی‌ آن‌ نیز از عضله‌ به‌ خوبی‌ جذب‌ می‌شود. به‌ طور عمده‌ در کبد و مقادیری‌ نیز در کلیه‌ و بافتها به‌ متابولیت‌های‌ غیرفعال‌ تبدیل‌ می‌شود.


1 ـ تزریق‌ داخل‌ مفصلی‌ این‌ دارو در مواردی‌ مثل‌ جراحی‌ ترمیمی‌ مفاصل‌، اختلالات‌ انعقادی‌ خون‌، شکستگی‌ داخل‌ مفصلی‌، عفونت‌ اطراف‌ مفصل‌ یا سابقه‌ ابتلا به‌ آن‌، پوکی‌ استخوان‌ اطراف‌ مفصل‌ به‌ دلایلی‌ غیر آرتریت‌ و مفصل‌ ناپایدار نباید مصرف‌ شود.

2 ـ این‌ دارو در پیشگیری‌ از سندرم‌ زجرتنفسی‌ نوزادان‌، در صورت‌ وجود آمنیونیت‌، عفونت‌ یا تب‌، عفونت‌ با هرپس‌،عدم‌ کفایت‌ جفت‌ و پارگی‌ زودرس‌ غشاء نیز نباید مصرف‌ شود.


1 ـ استفاده‌ طولانی‌ مدت‌ آن‌ درکودکان‌ می‌تواند منجر به‌ مهار رشد شود.

2 ـ به‌ دنبال‌ مصرف‌ این‌ دارو ممکن‌ است‌ تست‌های‌ بررسی‌ عملکرد محورهیپوتالاموس‌ ـ هیپوفیز ـ غده‌ فوق‌ کلیوی‌ دچار اختلال‌ شود.

3 ـ در افراد مسن‌ و به‌ خصوص‌ خانم‌های‌ یائسه‌، شانس‌ ایجاد پوکی‌ استخوان‌ وافزایش‌ فشارخون‌، بالا می‌رود.

4 ـ در صورت‌ نیاز به‌ جراحی‌ و یا درمان‌ اضطراری‌ و نیز مصرف‌ دارو در بیماران‌ دیابتی‌، باید احتیاط کرد.


درمان‌ درازمدت‌ با هیدروکورتیزون‌، بیمار را از جهت‌ ابتلا به‌ بیماریهای‌ عفونی‌ مستعد می‌کند و ازطرفی‌ علائم‌ عفونت‌ نیز پنهان‌ می‌شود.مصرف‌ مقادیر بالای‌ هیدروکورتیزون‌ می‌تواند اختلالات‌ روانی‌ را تشدید کند. آب‌ مروارید کاهش‌ یا تاری‌ دید و تکرر ادرار وپرنوشی‌، قرحه‌گوارشی‌، علائم‌ شبه‌کوشینگ‌، آکنه‌، درد  در ناحیه‌ سرینی‌ و افزایش‌ فشارخون‌ از عوارض‌ جانبی‌ دارو هستند.


مصرف‌ همزمان‌ این‌ دارو با ریفامپین‌، داروهای‌ ضد صرع‌ مانند کاربامازپین‌، فنوباریبتال‌، فنی‌توئین‌ وپریمیدون‌ موجب‌ تسریع‌ متابولیسم‌ هیدروکورتیزون‌ و کاهش‌ اثر دارو می‌گردد. این‌ دارو ممکن‌ است‌ باعث‌ کاهش‌ اثر داروهای‌ پائین‌ آورنده‌ قند خون‌ و یا داروهای‌ کاهنده‌ فشارخون‌ گردد.


1 ـ برای‌ به‌ حداقل‌ رساندن‌ تحریک‌ گوارشی‌ شکل‌ خوراکی‌ هیدروکورتیزون‌ باید بعد از غذا مصرف‌ شود.

2 ـ از قطع‌ ناگهانی‌ مصرف‌ دارو بعد ازاستفاده‌ طولانی‌ (بیش‌ از 3 هفته‌) پرهیزشود.

3 ـ در طول‌ درمان‌، مصرف‌ سدیم‌ بایستی‌ محدود شده‌ و مصرف‌ مکمل‌های‌ حاوی‌ پتاسیم‌ توصیه‌ می‌شود.

4 ـ معاینات‌ چشم‌ پزشکی‌ در طول‌ درمان‌ دراز مدت‌، به‌ طور مرتب‌ باید انجام‌ گیرد.


  • خوراکی‌:

بزرگسالان‌: در بیماری‌ آدیسون‌ و یا متعاقب‌ برداشتن‌ غده‌ فوق‌ کلیوی‌ به‌ میزانmg/day‌30ـ20 در دو مقدار منقسم‌ تجویزمی‌گردد. مقدار بیشتر در هنگام‌ صبح‌ ومقدار کمتر در هنگام‌ عصر مصرف‌ می‌شود.

کودکان‌: به‌ منظور جانشین‌ درمانی‌ هورمونی‌ به‌ میزان‌mg/day30ـ10 و درمقادیر منقسم‌ تجویز می‌گردد.

  • تزریقی‌:

بزرگسالان‌: در نارسایی‌ حاد غده‌ فوق‌ کلیوی‌ به‌ صورت‌ تزریق‌ داخل‌ وریدی‌ به‌ مقدار 100 میلی‌گرم‌ هر 8ـ6 ساعت‌ همراه‌ با کلرورسدیم‌ 0.9% انفوزیون‌ می‌گردد. درسایر موارد، دارو به‌ صورت‌ تزریق‌ یا انفوزیون‌ آهسته‌ داخل‌ وریدی‌ به‌ میزان‌500 ـ100 میلی‌گرم‌، 3 تا 4 بار در روزبا توجه‌ به‌ نیاز بیمار تجویز می‌گردد.

کودکان‌: به‌ صورت‌ تزریق‌ آهسته‌ داخل‌ وریدی‌ و به‌ میزان‌ 25 میلی‌گرم‌ در کودکان‌ کمتر از یکسال‌، 50 میلی‌گرم‌ در کودکان‌5 ـ1 سال‌ و 100 میلی‌گرم‌ در کودکان‌ 12ـ6سال‌ تجویز می‌گردد.